Logo De Belofte

ARNHEM - De beëindiging van het illegale feest in de Arnhemse bunker tijdens nieuwjaarsnacht had anders en met meer inzicht aangepakt kunnen worden. Dat constateert professor Raymond Schlössels, hoogleraar bestuursrecht aan de Nijmeegse Radboud Universiteit, na bestudering van de casus op verzoek van Omroep Gelderland. Het handelen dat leidde tot de geweldsescalatie is 'interessant materiaal', meent hij.

Het is de vraag of er genoeg is gedaan om die escalatie te voorkomen, volgens Schlössels. "Je moet je realiseren dat de bunker een afgebakend probleem was en dat de personen die binnen waren vooral zichzelf blootstelden aan het coronagevaar. Hun eventuele besmetting was op dat moment dus al moeilijk te voorkomen."

'Belangrijker om verspreiding te voorkomen'

Dát er opgetreden moest worden, daar is Schlössels wel van overtuigd. "Maar van nog groter belang is vervolgens hoe kon worden voorkomen dat de aanwezige personen die eventueel besmet zijn geraakt, voor verdere verspreiding zouden kunnen zorgen." Navraag bij organisatie en bezoekers van het bunkerfeest leert dat daar door zowel politie als GGD geen actie op is ondernomen.

Op het feest zouden 150 mensen zijn geweest. Het geweld leidde onder meer tot vijf gewonde agenten en vier arrestaties. Drie van de verdachten wachtten hun proces inmiddels in vrijheid af. De feestvierders en organisatie uitten kritiek op het harde politieoptreden, waardoor de situatie volgens hen onnodig escaleerde. Ook de advocaat van twee van de verdachten stelt vraagtekens bij het optreden van politie en ME en het bestuurlijk handelen dat daaraan vooraf ging.

Afbeelding
Bezoekers tonen de verwondingen die zij opliepen bij de beëindiging van het feest. Foto: Eigen foto's

Dat optreden was na een bevel van burgemeester Ahmed Marcouch. Dat gaf hij op basis van de Wet publieke gezondheid. Die is een onderdeel van de 'coronawet' die burgemeesters een brede bevelsbevoegdheid geeft, legt Schlössels uit. "Het gaat dus om een recente bevoegdheid. Hiermee is nog niet veel ervaring opgedaan."

'Gevaar al veel langer bekend'

"Die wet moet ons onder meer beschermen tegen infectieziekten. Bij de komst van corona bleek die niet berekend te zijn op deze pandemie", vervolgt Schlössels. "Dat de wet daar niet tegen bestand was, is al opmerkelijk genoeg. Het toont aan dat een pandemie van deze omvang door de Nederlandse wetgever werd onderschat. Het verhaal dat het allemaal onverwacht kwam, is maar deels waar: het gevaar van dit soort virussen was al veel langer bekend."

Er zitten begrenzingen aan die bevelsbevoegdheid, ziet de hoogleraar. Zo moet er een 'ernstige vrees voor de onmiddellijke verspreiding' van het virus zijn en een ernstige bedreiging van de volksgezondheid. "Ook moet er noodzaak zijn tot optreden en moeten eisen van de rechtstaat worden gerespecteerd. Proportionaliteit is daarbij een hele belangrijke."

'Wet alléén voor corona'

Het valt Schlössels op dat Marcouch in zijn verklaring aan de gemeenteraad niet alleen wijst op het coronagevaar, maar het ook heeft over koolmonoxidegevaar en vluchtroutes uit de bunker. "Dat kan waar en zeer belangrijk zijn, maar dat kan hij strikt genomen niet handhaven op basis van deze bevoegdheid. Die gaat specifiek over corona."

De burgemeester is zowel bevoegd om het bevel in werking te stellen als er uitvoering aan te geven, weet Schlössels. "Maar hij zal daarbij de hulp nodig hebben van de plaatselijke politie. De burgemeester geeft sturing aan de ordehandhaving en het optreden van de ME. Daarnaast komt justitie in beeld. Formeel stuurt de officier van justitie de politie aan als het aankomt op het optreden tegen strafbare feiten. De politie zal in ieder geval met justitie in contact moeten staan."

'Afstemming en sturing zou logisch zijn'

Er loopt momenteel onderzoek naar wat er zich die nacht precies heeft afgespeeld. Het zou volgens Schlössels heel waardevol zijn om de communicatie tussen bestuur, politie en justitie in beeld te brengen. "Het is logisch dat er tussen hen afstemming en sturing plaatsvindt. Hoe die in deze zaak is verlopen, weet ik niet." Ook het beleid voor de inzet van ME is 'de moeite om boven water te krijgen'.

Afbeelding
De politie bij de beëindiging van het feest. Foto: Persbureau Heitink

Bij organisatie en bezoekers van het feest bestaat de indruk dat er ter plaatse onvoldoende communicatie was tussen politie en ME. Op het moment dat de politie in overleg was met de organisatie voor een goede beëindiging van het feest en daar ook afspraken over had gemaakt, zou de ME de bunker zijn binnengevallen.

'Bevel burgemeester laatste optie'

Als er een illegaal feest plaatsvindt in een bunker met het genoemde aantal personen, heeft de burgemeester een zaak om de bevoegdheid uit te oefenen, meent Schlössels. "Maar niet nadat de reguliere opties zijn geprobeerd. Het meest logisch is dat er eerst wordt gewaarschuwd en dat opsporingsambtenaren aangeven dat het feest direct moet worden beëindigd, omdat anders wordt geverbaliseerd. Heeft dat geen effect, dan kan worden opgeschaald naar ontruiming of arrestaties."

Ten alle tijden gelden geweldinstructies voor politie en ME, benadrukt de professor. "Zowel bij arrestaties als handhaving. Dat wil zeggen dat geweld alleen mag worden gebruikt, als dat echt nodig is om personen aan te houden en ongeregeldheden te stoppen. Als er geweld wordt gebruikt dan moet altijd dat middel worden gekozen waarmee het gewenste effect kan worden bereikt, waarbij de inbreuk op de rechten van personen zo beperkt mogelijk is."

'Niet inslaan op vreedzame aanwezigen'

"Op vreedzame aanwezigen ga je niet inslaan met een wapenstok. Maar als ze stenen gaan gooien, ligt het duidelijk anders", gaat Schlössels verder. Bij de Arnhemse feestbunker zou er met stenen zijn gegooid. Volgens verschillende aanwezigen was dat een reactie op het excessieve geweld dat de ME toepaste.

Afbeelding
Feestgangers bij de beëindiging van het Arnhemse bunkerfeest. Foto: Persbureau Heitink

Ook de politie kan strafbare feiten plegen, weet de hoogleraar. "Justitie is hiervoor verantwoordelijk en aangifte is altijd mogelijk. Is het optreden disproportioneel geweest en is er schade aan personen of spullen ontstaan, dan kan de overheid ook aansprakelijk worden gesteld. Uiteindelijk oordeelt de rechter. Tegen vermeend onbehoorlijk optreden van de politie kunnen ook klachten worden ingediend. De Nationale ombudsman is daarbij een belangrijke instantie."

"Ten slotte is er de democratische controle", vervolgt Schlössels. "De burgemeester kan bijvoorbeeld door de gemeenteraad op het matje worden geroepen."

'Bestuurlijk vaak niet transparant'

Of deze controlemechanismen voldoende zijn, is volgens de hoogleraar een lastige vraag. "Mijn ervaring is dat bij excessen de waarheid altijd wel bovenkomt. Maar een probleem is de bestuurlijke geslotenheid, waardoor een en ander vaak niet transparant is. De driehoek vormt een front en zal niet snel volledige openheid van zaken geven."

Ook valt hem op dat er bij de politie vaak een defensieve houding bestaat. "Hoewel de laatste jaren fouten toch wat eerder lijken te worden toegegeven."

Door: Huibert Veth

Het laatste nieuws uit Arnhem

  • 'Een langzame, pijnlijke dood', dat wenst een Arnhemse politicus alle SGP'ers toe

    06 maart 2021
    ARNHEM - "Lieve God, wil je alle SGP'ers een ziekte geven waardoor ze uiterst pijnlijk en zonder uitzicht op genezing heel langzaam uitsterven?" Dat schreef fractievolger Peter Verdijk van lokale partij Arnhem Centraal onlangs op zijn Facebook-pagina. De politicus heeft zijn post inmiddels verwijderd en vervangen voor excuses.
  • 'We mochten geen kritische vragen stellen', D66 reageert op Arnhemse coalitiebreuk

    05 maart 2021
    ARNHEM - Volgens D66-fractievoorzitter Mattijs Loor ging de kritiek van zijn voormalig coalitiepartners, die hem donderdag aan de kant zetten, niet alleen over toon en houding. Er werd zijn partij wel degelijk gevraagd minder kritische vragen te stellen, vertelt hij vrijdag aan Omroep Gelderland.
  • Partijen voor breuk al in gesprek over nieuwe Arnhemse coalitie

    05 maart 2021
    ARNHEM - GroenLinks, VVD en PvdA spraken afgelopen zondag al met Arnhem Centraal over een mogelijke nieuwe coalitie. Dat de samenwerking met D66 werd stopgezet, werd hen donderdagmiddag vlak voor het nieuws naar buiten kwam in een zoommeeting medegedeeld. Fractievoorzitter Mattijs Loor was teleurgesteld en verrast, vertelt Leendert Combee (VVD).
  • 'Moskee is prima, maar niet hier', moslims zoeken al 20 jaar

    04 maart 2021
    ARNHEM - Het is het verhaal van 20 jaar zoeken, vertelt voorzitter Bahaeddin Budak van de Islamitische Unie na afloop van het debat over een volgende mogelijke nieuwe plek voor de Arnhemse Ayasofya-moskee aan Omroep Gelderland. "Het komt altijd op hetzelfde neer: een moskee is prima, maar niet hier."
  • 'Onoprechte excuses na discriminatieaffaire opnieuw klap in gezicht'

    02 maart 2021
    ARNHEM - Binnen 24 uur na de marathonvergadering over de Arnhemse discriminatieaffaire moest de gemeente via al haar communicatiekanalen excuses maken aan de stad, besloot de gemeenteraad unaniem. Maar de 'onoprechte manier' waarop ze dat vervolgens deed, wekt woede en verbazing bij verschillende partijen.

Overig verkiezingsnieuws

  • Omwonenden niet blij met groot zonnepark: 'Misschien meer lawaai moeten maken'

    06 maart 2021
    LOENEN - Weerstand tegen zonneparken in de gemeente Apeldoorn is eerder regel dan uitzondering. In Loenen probeerden dorpsbewoners constructief mee te denken, maar dat hielp hen niet. "Misschien hebben we niet genoeg lawaai gemaakt."
  • 'Een langzame, pijnlijke dood', dat wenst een Arnhemse politicus alle SGP'ers toe

    06 maart 2021
    ARNHEM - "Lieve God, wil je alle SGP'ers een ziekte geven waardoor ze uiterst pijnlijk en zonder uitzicht op genezing heel langzaam uitsterven?" Dat schreef fractievolger Peter Verdijk van lokale partij Arnhem Centraal onlangs op zijn Facebook-pagina. De politicus heeft zijn post inmiddels verwijderd en vervangen voor excuses.
  • Kritiek op priklocatie in Wijchen: 'Hoe kunnen we dit verbeteren?'

    05 maart 2021
    WIJCHEN - Een aantal kritische raadsleden wil dat de gemeente Wijchen nauwer samenwerkt met de GGD om de lokale priklocatie effectief te laten vaccineren. De partij Kernachtig Wijchen roept op om de vinger goed aan de pols te houden, zodat er binnenkort genoeg spuiten zijn voor iedereen.
  • 'We mochten geen kritische vragen stellen', D66 reageert op Arnhemse coalitiebreuk

    05 maart 2021
    ARNHEM - Volgens D66-fractievoorzitter Mattijs Loor ging de kritiek van zijn voormalig coalitiepartners, die hem donderdag aan de kant zetten, niet alleen over toon en houding. Er werd zijn partij wel degelijk gevraagd minder kritische vragen te stellen, vertelt hij vrijdag aan Omroep Gelderland.
  • Partijen voor breuk al in gesprek over nieuwe Arnhemse coalitie

    05 maart 2021
    ARNHEM - GroenLinks, VVD en PvdA spraken afgelopen zondag al met Arnhem Centraal over een mogelijke nieuwe coalitie. Dat de samenwerking met D66 werd stopgezet, werd hen donderdagmiddag vlak voor het nieuws naar buiten kwam in een zoommeeting medegedeeld. Fractievoorzitter Mattijs Loor was teleurgesteld en verrast, vertelt Leendert Combee (VVD).
Delen op Facebook
Vertel je netwerk
Delen op Twitter
Vertel een vriend